Π. Καστανάς, 1ο Πανελλαδικό Συμπόσιο Καφέ: Πράσινος καφές και πρακτικές βιωσιμότητας
Στο ζήτημα του «Green Coffee & Sustainability» στάθηκε στην ομιλία του ο κ. Πασχάλης Καστανάς, Sustainable Packaging Manager Nestle Greece/Albania/Cyprus κατά τη διάρκεια του 1ου Συμποσίου Καφέ που διοργάνωσε η Ελληνική Ένωση Καφέ την 1η Οκτωβρίου 2026, Παγκόσμια Ημέρα Καφέ, στο ξενοδοχείο Divani Caravel, στην Αθήνα.
Στην τοποθέτησή του μεταξύ άλλων είπε:
Eίναι ένα ταξίδι το οποίο συμβαίνει και το οποίο συνδέει όλη την πραγματικότητα της επιχειρηματικότητας στον καφέ που καταρχήν έχουμε τη διάσταση του τι συμβαίνει στην αγορά και στους καταναλωτές. Υπάρχει φυσικά η παγκόσμια πρόκληση για το πώς εξελίσσει η πραγματικότητα στην παραγωγή του καφέ παγκοσμίως.
Υπάρχει η βιωσιμότητα ως συνέχεια των επιχειρήσεων, το παγκόσμιο πλαίσιο δράσης, τα αποτελέσματα που αποδεικνύουν ότι τα θέματα της βιωσιμότητας πραγματικά φέρουν αποτελέσματα. Έχουμε τα αποτελέσματα του 2025. Υπάρχει η πραγματικότητα της ελληνικής αγοράς, η προσωπική μας δράση και φυσικά στο τέλος η συλλογική δράση στην οποία όλοι συμμετέχουμε.
Υπάρχουν 25 εκατομμύρια άνθρωποι οι οποίοι εργάζονται γενικότερα στο χώρο του καφέ. Υπάρχουν 12,5 εκατομμύρια οικογένειες. 10 με 20 εκατομμύρια εκτάρια γης μέχρι το 2050 θα εκχερσωθούν ώστε να μετατραπούν σε καλλιέργειες καφέ για να καλύψουν τη ζήτηση που υπάρχει. 2,5 έως 10% είναι η αναμενόμενη μείωση στην παραγωγή, στην απόδοση των χωραφιών του καφέ εξαιτίας των θεμάτων της κλιματικής αλλαγής. Γενικά υπάρχουν πάνω από 2 δισεκατομμύρια φλιτσάνια καφέ τα οποία καταναλώνονται καθημερινά.
Η ζήτηση θα αυξηθεί έως και 50% μέχρι το 2050. ‘Ολο αυτό οδηγεί σε μία ακόμη μεγαλύτερη πίεση στο να βρεθεί η πρώτη ύλη πάνω στην οποία στηριζόμαστε όλοι για να εφοδιάσουμε την ελληνική αγορά με καφέ. Υπάρχουν τρεις βασικές λέξεις οι οποίες περιγράφουν τη θέση των καταναλωτών. Το πρώτο είναι η γεύση, πρέπει να τους αρέσει. Το δεύτερο είναι πρέπει να τον απολαμβάνουν. Ο καθένας έχει το δικό του τρόπο, έχει τις δικές του επιλογές, ειδικά σε χώρες με εξελιγμένη κουλτούρα καφέ όπως την Ελλάδα. Και το τρίτο είναι η ευκολία.
Πια ο καφές δεν αντιμετωπίζεται σαν ένα προϊόν το οποίο έχει μια διαδικασία προετοιμασίας. Αντιμετωπίζεται σαν ένα προϊόν το οποίο πρέπει να είναι εύκολο κανείς να το βρει και να το απολαύσει. Οπότε στα πολύ σημαντικά πράγματα που βλέπει κανείς, στα κριτήρια που υπάρχουν στην αξιολόγηση, στο τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές βλέπουν τα προϊόντα καφέ, για μένα έχει πολύ μεγάλη σημασία το κριτήριο που δείχνει ότι οι καταναλωτές δεν αντιλαμβάνονται με τον ίδιο τρόπο τις κατηγορίες στον καφέ, με τον ίδιο τρόπο που τις αντιλαμβανόμαστε εμείς οι επιχειρήσεις.
Εμείς βλέπουμε διαφορές, βλέπουμε κατηγορίες, βλέπουμε πράγματα που για τους καταναλωτές δεν γίνονται αντιληπτά με τον ίδιο τρόπο. Βλέπουμε ποιότητες, προελεύσεις που ο καταναλωτής πρέπει να δίνει σημασία. Ένα δεύτερο πολύ σημαντικό ζήτημα στις θέσεις των καταναλωτών είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο κάνουν τις επιλογές τους δεν είναι κατά πάντοτε ο καλύτερος τρόπος για την προστασία του πλανήτη.
Οπότε βλέπουμε σε πάρα πολλές περιπτώσεις μεγάλη κατανάλωση από σκεύη μιας χρήσης να σχετίζονται με την κατανάλωση του καφέ, Η κλιματική πραγματικότητα στον καφέ είναι ήδη εδώ πέρα.
Και είναι ήδη εδώ πέρα γιατί ήδη το 97% της παραγωγής έχει επηρεαστεί από τα ακραία κλιματικά φαινόμενα. Υπάρχουν πάρα πολλοί αγρότες οι οποίοι έχουν πολύ μικρή έκταση και παράγουν το καφέ, με αποτέλεσμα οι πιέσεις οι οποίες δέχονται να είναι ακόμα μεγαλύτερες.
Η βιωσιμότητα δεν είναι προαιρετική στο κομμάτι της διασφάλισης της προμήθειας του καφέ. Αν θέλουμε να συνεχίσουμε να έχουμε καφέ που φτάνει σε εμάς πρέπει οπωσδήποτε να βρούμε τρόπους ώστε οι παραγωγοί στις χώρες που βρίσκονται στη ζώνη του καφέ όπου καλλιεργούν να συνεχίσουν να καλλιεργούν και να παράγουν καφέ χωρίς προβλήματα.
Ο ασταθής καιρός και ο ασταθής εφοδιασμός φυσικά οδηγεί στην αύξηση των τιμών. Ναι μεν οι παραγωγοί παίρνουν περισσότερα χρήματα ένα κιλό καφέ ή ένα τόνο καφέ αλλά έχουν λιγότερα κιλά, λιγότερους τόνους καφέ να πουλήσουν. Το υγιές έδαφος οδηγεί σε υγιή και σταθερά αγροκτήματα. Έχει πολύ μεγάλη σημασία να κατευθυνθούν οι παραγωγοί και να υπάρχει μια μεγάλη υποστήριξη της προσπάθειας βελτίωσης στην ποιότητα του εδάφους στα αγροκτήματά τους με φυσικούς τρόπους.
Μέσω της αναγεννητικής γεωργίας (Regen Coffee Guidance, Global Coffee Platform) προωθούμε τη βελτίωση του εδάφους, τη βιοποικιλότητα, τη σωστή διαχείριση του νερού και την εξασφάλιση βιώσιμου εισοδήματος για τους παραγωγούς, ιδιαίτερα τις γυναίκες.
Στην Ελλάδα εισάγονται ετησίως πάνω από 40.000 τόνοι καφέ, ενώ 264.000 εργαζόμενοι απασχολούνται στον κλάδο και σε εφαπτόμενες δραστηριότητες. Η Ελλάδα κατέχει μια ευρωπαϊκή πρωτιά: 2 στα 5 φλιτζάνια καφέ (40%) καταναλώνονται Out-of-Home (εκτός σπιτιού), γεγονός που καθιστά την ελληνική αγορά πεδίο διαμόρφωσης νέων τάσεων. Στο ρυθμιστικό πεδίο, το μέλλον καθορίζεται από αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανονισμούς:
1. EUDR (Αποψίλωση Δασών): Απαιτεί πλήρη γεωεντοπισμό (GPS) κάθε παρτίδας καφέ και σύστημα δέουσας επιμέλειας (Due Diligence).
2. PPWR (Συσκευασίες & Απόβλητα): Αφορά όλες τις συσκευασίες (λιανικής, επαγγελματικές, μεταφοράς). Καταργούνται τα σήματα Green Dot το 2027, εισάγονται υποχρεωτικά σήματα ανακύκλωσης το 2028 και ελάχιστα ποσοστά ανακυκλωμένου υλικού το 2030.
3. ETS2 (Τιμολόγηση Εκπομπών CO2): Από το 2027-2028 οι μεσαίες βιομηχανικές μονάδες καβουρδίσματος καφέ θα επιβαρύνονται με κόστος περίπου 70€ ανά τόνο εκπομπών CO2. 4. Διευρυμένη Ευθύνη Παραγωγού (EPR) & Κυκλική Οικονομία:
Το κατακάθι του καφέ αξιοποιείται πλέον στην κυκλική οικονομία ως φυσικό λίπασμα και για ανάκτηση ενέργειας. Η Ελλάδα είναι μέρος της λύσης και διαμορφώνει τις εξελίξεις.
Photo credits: Kalyvas Panagiotis, ClicknShoot
